Kun je koelen met een warmtepomp en vloerverwarming?

Ja, met een lucht/water-warmtepomp die kan koelen, en vooral met vloerverwarming. Reken wel op een paar graden koeler, niet op de koeling van een airco. Een vloer geeft in de praktijk ongeveer 20 watt per m², voor een woonkamer van 30 m² zo’n 0,6 kW, terwijl een split-airco 2,6 tot 3,5 kW koelt. Met radiatoren is het effect klein, en het water mag nooit kouder worden dan het dauwpunt, anders wordt je vloer nat.

Of het in jouw huis loont, hangt af van drie dingen: kan jouw warmtepomp koelen, hoe geeft je huis de warmte af, en hoe vochtig is het binnen op een warme dag. Hieronder werken we ze uit, met de vragen die je de installateur stelt. Kies je nog tussen typen warmtepomp, begin dan bij airco of warmtepomp.

Zo zit het

• Niet elke warmtepomp koelt. Hij moet omkeerbaar zijn. Bij sommige merken is koelen een betaalde optie of moet de installateur het aanzetten.
• Vloerverwarming werkt het best: in de praktijk ongeveer 20 W per m², rekenkundig hooguit ruim 40.
• Radiatoren koelen weinig: ongeveer 110 W per radiator volgens één fabrikant. De Vlaamse overheid noemt ze meestal niet geschikt.
• Het dauwpunt is de grens. Op een benauwde dag ligt het binnen rond de 18 tot 20 graden. Kouder water geeft condens.
• Niet elke hybride koelt. Een paar modellen wel (Remeha Elga, DeWarmte), soms als betaalde optie. Met radiatoren levert het weinig op.
• Wil je echt koelen, dan blijft een split-airco in de kamers waar het telt de sterkste oplossing.

Een kanttekening vooraf: onafhankelijke Nederlandse bronnen over koelen met een lucht/water-warmtepomp vonden we niet. De algemene uitleg in dit artikel komt daarom van de Vlaamse overheid en Bosch België, de getallen van fabrikanten (DeWarmte en Remeha) en een Europese norm voor vloerkoeling. Dat zeggen we er steeds bij.

Hoe koelt een lucht/water-warmtepomp?

Door het proces om te draaien. In de winter haalt de buitenunit warmte uit de buitenlucht en stopt die in het water van je cv-systeem. Bij koelen gaat het andersom: de warmtepomp haalt warmte uit dat water en blaast die buiten weg. Er stroomt dan koel water door je vloer of radiatoren.

Dat heet actief koelen: de compressor draait, net als bij een airco. Volgens de Vlaamse overheid kan een lucht/water-warmtepomp alleen actief koelen, en dat kost veel meer stroom dan vrije of passieve koeling met een bodemwarmtepomp, die de koelte uit de bodem haalt. Passief koelen is wel trager, schrijft Bosch België. Een lucht/water-warmtepomp heeft geen koele bodem om op terug te vallen.

Niet elke lucht/water-warmtepomp kan dit. Hij moet omkeerbaar zijn, en ook dan staat koelen niet altijd aan:

• Bij DeWarmte is koelen een optie die eenmalig 750 euro kost en via de software wordt aangezet, ook later nog (brochure oktober 2026).
• Bij de Remeha Elga moet de installateur de koelfunctie in het installateursmenu aanzetten. Volgens de handleiding (versie 15.3 uit 2017) is dat zelfs nodig als je niet wilt koelen, “voor juist functioneren van de Elga”.
• Je thermostaat moet ook kunnen koelen. Bij de Elga stelt hij in de automatische stand een gewenste temperatuur voor koelen en een voor verwarmen in, met minstens 4 graden verschil.

Vraag het dus na voordat je tekent. Dat het in de folder staat, betekent niet dat het in jouw offerte zit.

Hoeveel koeling geeft elk afgiftesysteem?

Van wat er meestal al in huis zit, koelt vloerverwarming het best en geven radiatoren weinig. Ventiloconvectoren geven meer koeling, en een airco ernaast koelt per kamer het sterkst.

Het verschil zit in het oppervlak en in het temperatuurverschil. Het vermogen op het typeplaatje van een radiator geldt bij water dat 50 graden warmer is dan de kamer (75/65 graden water in een kamer van 20). Bij koelen met water van 18 graden in een kamer van 26 is het verschil 8 graden, ruim zes keer kleiner. Een kleine radiator kan daar weinig mee. Een vloer van 30 m² wel, omdat hij zo groot is.

Indicaties, geen berekening voor jouw huis. Het koelvermogen per afgiftesysteem hangt af van de vloer, de leidingen en de watertemperatuur die de installateur instelt.

De getallen voor vloer en radiator komen van DeWarmte, een fabrikant die zijn eigen koelfunctie beschrijft. Ze gaan uit van water van 18 graden in een kamer van 26. De temperatuurdalingen die DeWarmte noemt (tot 7 graden met vloerverwarming, tegenover niet koelen) zijn een claim van de verkoper; een onafhankelijke meting vonden we niet. De Vlaamse overheid zegt het voorzichtiger: een binnentemperatuur van 24 tot 26 graden geeft vaak al voldoende comfort.

Reken mee: een woonkamer van 30 m² met vloerkoeling

De Europese norm voor vloerkoeling, toegelicht door onderzoeker Bjarne Olesen, rekent met 7 watt per m² voor elke graad dat de vloer koeler is dan de kamer.

• Kamer 26 graden, vloeroppervlak 22 graden: 7 × 4 = 28 W per m². Voor 30 m²: 840 W.
• Kamer 26 graden, vloeroppervlak 20 graden: 7 × 6 = 42 W per m². Voor 30 m²: 1.260 W.
• De praktijkwaarde van DeWarmte, ongeveer 20 W per m²: 600 W.

Ter vergelijking: de vuistregels die verkopers voor een airco in zo’n woonkamer gebruiken, komen uit op 2,3 tot 4,7 kW, en split-airco’s in de 3,5 kW-klasse koelen met 3,3 tot 3,5 kW.

Uitkomst: vloerkoeling geeft deze kamer 0,6 tot 1,3 kW, tussen een achtste en iets meer dan de helft van wat de vuistregels voor een airco vragen. De bovenkant haal je alleen met droge lucht: een vloer van 20 graden mag niet kouder zijn dan het dauwpunt (zie de tabel hieronder).

Dat verklaart het gevoel dat veel mensen hebben: de vloerkoeling neemt de scherpe kant eraf, maar op een hete middag met zon op het raam houdt hij het niet bij. Hoe de vuistregels voor een airco tot stand komen, staat in hoeveel kW airco heb je nodig.

Waarom mag het water niet te koud worden?

Omdat er dan condens op je vloer en je leidingen slaat. Dat gebeurt zodra een oppervlak kouder is dan het dauwpunt: de temperatuur waarbij de lucht verzadigd is met waterdamp. Hoe vochtiger de lucht, hoe hoger het dauwpunt, en hoe warmer het koelwater moet blijven.

Het dauwpunt binnen reken je uit met de kamertemperatuur en de luchtvochtigheid. Een eenvoudige hygrometer laat die twee zien.

Reken mee: het dauwpunt in je woonkamer

Met de formule voor waterdamp die de Wereld Meteorologische Organisatie gebruikt, krijg je dit dauwpunt (in graden):

Schuif opzij voor meer kolommen →

Kamertemperatuur	50 % vocht	60 % vocht	70 % vocht
24 °C	12,9	15,8	18,2
25 °C	13,9	16,7	19,1
26 °C	14,8	17,6	20,1

DeWarmte rekent zijn koeling met water van 18 graden. Bij 25 graden en 60 procent vocht zit dat ruim boven het dauwpunt (16,7). Bij 26 graden en 70 procent ligt het dauwpunt op 20,1, en dan is water van 18 graden te koud.

Uitkomst: op een benauwde zomerdag moet het koelwater ongeveer 20 graden of warmer blijven. Juist op die dagen koelt de vloer dus het minst.

Hoe vaak dat gebeurt, hangt af van het weer. Een dauwpunt van 20 graden of hoger buiten is in Nederland niet gewoon: volgens de NOS was de combinatie van tropische hitte en zo’n dauwpunt vóór de zomer van 2024 voor het laatst in 2016 gemeten. Meet het binnen zelf: daar telt het.

Er zijn twee manieren om condens te voorkomen:

• Een dauwpuntsensor of -bewaking. Volgens Bosch België verminderen die automatisch de koelcapaciteit wanneer het dauwpunt wordt onderschreden. Je hoeft er dan zelf niets voor te doen.
• Een vaste ondergrens voor het water. DeWarmte beschrijft geen automatische bewaking: je stelt de watertemperatuur in de app in en zet die hoger als je condens ziet, bijvoorbeeld op de leidingen.

Heb je parket of een pvc-vloer, vraag dan ook de leverancier van de vloer. Instructies van een parketleverancier noemen een aanvoertemperatuur van 18 tot 22 graden bij vloerkoeling, afhankelijk van de luchtvochtigheid.

Waarom een airco hier anders werkt. Een airco koelt de lucht juist langs een blok dat kouder is dan het dauwpunt. Het vocht slaat daar neer en loopt weg via de condensafvoer. Daardoor koelt een airco niet alleen, hij maakt de lucht ook droger. Daikin heeft er zelfs een apart droogprogramma voor. Een vloer die boven het dauwpunt moet blijven, haalt geen vocht uit de lucht. Volgens de Vlaamse overheid kunnen sommige ventiloconvectoren kouder dan het dauwpunt koelen, met een condensafvoer. Dan halen ze, net als een airco, ook vocht uit de lucht; dat is onze eigen afleiding, de Vlaamse overheid zegt het er niet bij.

Kan een hybride warmtepomp koelen?

Niet elke hybride koelt, maar een paar modellen wel, soms als betaalde optie. Met radiatoren levert het weinig op. Bosch België schrijft dat “een hybride verwarmingsketel” in principe niet kan koelen, en dat voor koelen een volledige lucht/water- of een lucht/lucht-oplossing beter is. Hoeveel hybrides op de Nederlandse markt wel kunnen koelen, hebben we niet kunnen tellen.

Twee hybrides die het wel kunnen:

• de Remeha Elga, een lucht/water-hybride naast de cv-ketel. Volgens de handleiding (versie 15.3 uit 2017) draait bij koelen het circuit in de buitenunit om;
• de hybride van DeWarmte, waarbij koelen een optie van eenmalig 750 euro is (oktober 2026).

Ook dan blijft de vraag hoeveel het oplevert. Een hybride past juist in huizen die het met lauw water en de bestaande radiatoren niet helemaal redden; de ketel springt dan bij op koude dagen. In zo’n huis gaat het koelwater door diezelfde radiatoren, en die geven zo’n 110 watt per stuk. Heb je beneden vloerverwarming, dan is het effect daar groter. Hoe hybride en all-electric verder verschillen, staat in hybride of all-electric.

Warmtepomp of toch een airco erbij?

Wil je het hele huis een paar graden koeler, dan is de koelfunctie van een all-electric warmtepomp met vloerverwarming een mooie bijkomstigheid. Wil je een slaapkamer of een zonnige woonkamer echt koel krijgen, dan is een split-airco de sterkere oplossing.

De twee gaan ook samen: de warmtepomp koelt beneden via de vloer, en een split-airco koelt de slaapkamer boven, als daar radiatoren hangen. Wil je twee of drie kamers koelen, kijk dan of één buitenunit voor meerdere binnenunits past in multi-split of losse splits. Welke airco het wordt, vergelijk je op het datablad in welke airco kopen.

Let op het koudemiddel als je er een airco bij koopt: nieuwe split-airco’s tot 12 kW met R32 mogen nog tot en met 2028 in de handel komen, vanaf 1 januari 2029 niet meer. Een airco die je al hebt, mag je blijven gebruiken.

Wat vraag je de installateur?

Zet deze vragen naast je offerte. Een goede installateur beantwoordt ze zonder te zoeken. Wat er verder in een offerte hoort, staat in offertes vergelijken en een installateur kiezen.

Vraag je installateur

1. Kan dit model koelen, en zit dat in de prijs? Of is het een optie die je apart betaalt of later laat aanzetten?
2. Hoeveel koelvermogen geeft het? Fabrikanten noemen het koelvermogen bij een vaste watertemperatuur: vaak 18 graden voor vloerkoeling en 7 graden voor ventiloconvectoren. Vraag het getal dat bij jouw afgifte past, en wat je vloer of radiatoren daarvan per kamer kunnen afgeven.
3. Hoe voorkom je condens? Met een dauwpuntsensor die de koeling vanzelf terugschroeft, of met een vaste ondergrens voor het water? Welke temperatuur is dat?
4. Kan er condens op de leidingen komen, en zijn ze daar waar nodig tegen geïsoleerd?
5. Kan mijn thermostaat koelen, en hoe schakelt hij tussen koelen en verwarmen?
6. Hoe klinkt de buitenunit op een zomeravond? Ook bij koelen mag hij op de grens met de buren niet meer dan 40 dB maken. Overdag mag 45 dB als de unit een stille nachtstand heeft.
7. Wat kost een ventiloconvector of radiatorventilator in de kamers waar je meer koeling wilt?

In de winter bepaalt de stooklijn hoe warm het water wordt bij welke buitentemperatuur. Hoe je die instelt, staat in stooklijn instellen. Voor koelen stelt de installateur een eigen ondergrens in, en die hoort boven het dauwpunt in jouw huis te liggen.

Veelgestelde vragen

Kan elke warmtepomp koelen?

Nee. De warmtepomp moet omkeerbaar zijn, en bij sommige merken is koelen een optie die je apart betaalt of die de installateur moet aanzetten. DeWarmte rekent er bijvoorbeeld eenmalig 750 euro voor (oktober 2026).

Kan een hybride warmtepomp koelen?

Niet elke hybride koelt, maar een paar modellen wel, zoals de Remeha Elga en de hybride van DeWarmte, soms als betaalde optie. Met radiatoren levert het weinig op.

Hoeveel koelt vloerverwarming?

Ongeveer 20 watt per m² in de praktijk, volgens fabrikant DeWarmte. Met een vloer van 20 graden in een kamer van 26 graden is rekenkundig 42 watt per m² mogelijk. Een woonkamer van 30 m² krijgt zo 0,6 tot 1,3 kW koeling; een split-airco koelt met 2,6 tot 3,5 kW.

Waarom mag de vloer bij koelen niet te koud worden?

Omdat er dan condens op de vloer en de leidingen slaat. Dat gebeurt onder het dauwpunt. Bij 25 graden binnen en 60 procent luchtvochtigheid ligt dat op 16,7 graden, bij 26 graden en 70 procent op 20,1 graden.

Kun je met radiatoren koelen?

Een beetje. DeWarmte rekent met ongeveer 110 watt per radiator (type 22, 50 bij 150 cm), en met een radiatorventilator ongeveer 250 watt. De Vlaamse overheid noemt klassieke radiatoren meestal niet geschikt om te koelen.