Stooklijn instellen: zo laat je je warmtepomp zuinig draaien

De stooklijn bepaalt hoe warm het water is dat je warmtepomp naar de radiatoren of de vloer stuurt, afhankelijk van de temperatuur buiten. Hoe lager die lijn, hoe zuiniger de warmtepomp draait, zolang je huis warm genoeg blijft. Je stelt hem in met twee knoppen: het voetpunt en de helling. Begin bij wat de installateur instelde, verlaag de helling in kleine stappen, en geef elke stap een week voordat je verder gaat.

Zo zit het

• Bij zacht weer bepaalt vooral het voetpunt de watertemperatuur, bij vorst vooral de helling.
• Remeha zegt het zo: houd de stooklijn zo laag mogelijk en verhoog pas als de gewenste temperatuur niet gehaald wordt. Eerst de helling, het voetpunt pas als laatste.
• Elk merk gebruikt een eigen schaal. Een helling van 1,0 bij het ene merk is niet hetzelfde als 1,0 bij het andere. Neem nooit getallen over van een ander merk.
• Zet tijdens het afstellen de thermostaatkranen open. Anders stel je de kraan af en niet de warmtepomp.
• Eén kamer die koud blijft, los je niet op met de stooklijn. Dan ligt het meestal aan die radiator of de kraan.

Wat is een stooklijn precies?

Een stooklijn is een rekenregel: hoe kouder het buiten, hoe warmer het water dat de warmtepomp naar je verwarming stuurt. Dat water heet de aanvoertemperatuur. Een warmtepomp met een stooklijn kijkt dus niet alleen naar je thermostaat, maar ook naar de buitenvoeler.

Remeha legt het het helderst uit, met twee begrippen en één formule:

• Voetpunt: de aanvoertemperatuur als het buiten 20 graden is. Het is ook de laagste temperatuur die het systeem gebruikt.
• Helling: hoeveel graden warmer het water wordt voor elke graad dat het buiten kouder wordt. Remeha werkt met één cijfer achter de komma, bijvoorbeeld 1,5.

De formule is: aanvoertemperatuur = voetpunt + (20 − buitentemperatuur) × helling.

Remeha’s eigen voorbeeld: voetpunt 10, buiten 0 graden, helling 2,0. Dan is de aanvoer 10 + (20 − 0) × 2,0 = 50 graden.

Zo verschuift de lijn bij verschillende hellingen

Hieronder dezelfde formule met een voetpunt van 20 graden. Dat is wat je krijgt bij een Remeha met een R-bus-thermostaat (zoals de eTwist) die op 20 graden staat: in de fabrieksinstelling volgt het voetpunt dan de kamertemperatuur die je op de thermostaat kiest.

Aanvoertemperatuur volgens de Remeha-formule, voetpunt 20. Eigen rekenwerk; andere merken rekenen anders.

Drie dingen vallen op:

1. Bij zacht weer doet de helling weinig. Een stap van 0,1 in de helling maakt het water 1 graad warmer bij 10 graden buiten, 2 graden bij 0 graden en 3 graden bij −10. Bij 15 graden buiten is het maar een halve graad.
2. Bij vorst loopt het snel op. Met helling 1,5 vraagt de lijn al 55 graden aanvoer bij ongeveer −3 graden buiten. Milieu Centraal gaat bij een volledig elektrische warmtepomp uit van maximaal 55 graden, en Vaillant noemt 55 graden ook als streefwaarde.
3. Je thermostaat schuift de hele lijn. Bij een Remeha met R-bus is het voetpunt gelijk aan je kamertemperatuur. Zet je de thermostaat van 20 op 21, dan wordt het water bij elk weer een graad warmer.

Hoe hoog de lijn moet staan, hangt af van je huis en je afgifte. Remeha geeft als startwaarden:

Alleen voor Remeha. Bij een voetpunt van 15 volgt het voetpunt met een R-bus-thermostaat je kamertemperatuur.

Voor je begint: drie dingen

Het korte antwoord: kranen open, startwaarden vastleggen, en de thermostaat een paar weken met rust laten.

Zet de thermostaatkranen open. Een thermostaatkraan knijpt de radiator af zodra de kamer warm genoeg is volgens de kraan. Staat die half dicht, dan lijkt het alsof de stooklijn te laag staat, en zet je hem hoger dan nodig. Vaillant doet het bij zijn radiatortest ook zo: de thermostaten van de radiatoren die je test, gaan op maximum. Draai ze in elk geval open in de woonkamer en in de kamers waar je wilt meten.

Noteer de huidige instelling. Maak een foto van het menu met de stooklijn, of schrijf voetpunt en helling (of hoe je merk het noemt) op. Dan kun je altijd terug naar wat de installateur instelde. Remeha zegt zelf dat die eerste instelling niet per se de beste is. Bijstellen is normaal, zeker als je huis anders geïsoleerd is dan gedacht, of als de warmtepomp in de zomer is geplaatst en de lijn nog nooit een winter heeft gedraaid.

Houd de thermostaat constant. Laat hem tijdens het afstellen op één temperatuur staan en schakel een diepe nachtverlaging tijdelijk uit. Anders weet je na een koude ochtend niet of het aan de stooklijn lag of aan de thermostaat.

Stappenplan: een week per stap

Het korte antwoord: eerst een week kijken, dan elke week één kleine stap omlaag, tot een kamer niet meer op temperatuur komt. Dan één stap terug. Of de helling echt klopt, zie je pas in een koude week.

Een huis reageert traag, en het weer wisselt per dag. NIBE noemt enkele uren voordat je het effect van een wijziging merkt. Na een paar dagen heb je een eerste indruk, maar een oordeel geef je pas na een week, als je dagen met vergelijkbaar weer naast elkaar kunt leggen. Daarom één stap per week.

Hoe lang het geheel duurt, hangt af van hoe ver de lijn omlaag kan. Stelde de installateur bij een Remeha een helling van 1,7 in en blijkt 1,3 genoeg, dan zijn dat vier stappen van 0,1, plus een vijfde naar 1,2 waarbij je merkt dat het te koud wordt. Met de kijkweek erbij ben je dan zo’n zes weken bezig.

Stap voor stap: de stooklijn instellen

1. Eerste week: alleen kijken. Verander niets. Noteer elke dag op hetzelfde tijdstip de buitentemperatuur, de aanvoertemperatuur die je warmtepomp of app toont, en de temperatuur in de woonkamer en in de koudste kamer die je gebruikt.
2. Eén stap omlaag. Haalde elke kamer de temperatuur van de thermostaat, verlaag dan de helling met de kleinste stap die je toestel toelaat. Remeha werkt met één cijfer achter de komma, dus daar is dat 0,1. Laat het voetpunt staan.
3. Een week later: beoordelen. Haalt elke kamer nog de temperatuur van de thermostaat? Ga dan terug naar stap 2 en zet de volgende stap. Zo herhaal je het, week na week.
4. Een kamer wordt te koud: één stap terug. Zet de helling terug naar de vorige waarde, de laatste waarbij het overal warm genoeg bleef. Schrijf die op: dat is je lijn.
5. Toets de helling in een koude week. Een week met zacht weer zegt vooral iets over het lage deel van de lijn: bij 10 graden buiten scheelt een stap van 0,1 maar 1 graad aanvoer. Pas rond het vriespunt en bij vorst zie je of de helling klopt. Heb je afgesteld in een zachte periode, herhaal dan stap 3 en 4 zodra het echt koud wordt. Te koud? Zet de helling één stap omhoog.
6. Klachten bij zacht weer? Is het bij 10 tot 15 graden buiten te koud, terwijl het bij kou goed gaat, dan ligt het aan het lage deel van de lijn. Remeha zegt: eerst de helling een stap omhoog, en pas als dat niet helpt het voetpunt.

Blijft één kamer achter terwijl de rest warm is, verhoog dan niet de hele lijn. Kijk eerst naar de kraan en die radiator, en lees zijn je radiatoren geschikt voor een warmtepomp.

Invulschema

Neem dit over op papier of in een spreadsheet. Eén regel per dag is genoeg.

Vergelijk daarna dagen met ongeveer dezelfde buitentemperatuur. Een koude kamer op een dag met vorst zegt iets anders dan dezelfde kamer op een zachte dag.

Wat je merkt en wat je aanpast

Nachtverlaging: hoeveel graden bij welke isolatie?

Het korte antwoord: volgens Milieu Centraal weinig of niets, afhankelijk van je isolatie.

Milieu Centraal geeft deze vuistregel (pagina bijgewerkt op 24 juni 2026):

Een diepe nachtverlaging kost juist meer energie, omdat de warmtepomp ‘s ochtends hard moet werken om het huis weer op te warmen. Heeft je regeling ruimtecompensatie, dan zie je dat terug in de aanvoertemperatuur: die gaat extra omhoog zolang het binnen kouder is dan de thermostaat vraagt. In Remeha’s voorbeeld met een compensatie-instelling van 3 en een kamer die 2 graden te koud is, wordt het water 6 graden warmer dan de stooklijn alleen zou geven.

Ben je overdag niet thuis, dan kan de thermostaat volgens Milieu Centraal lager blijven staan. Bij een weekend of vakantie weg: thermostaat op 15 graden en de radiatorknoppen in alle ruimtes open.

Hoe heten de knoppen per merk?

Het korte antwoord: elk merk noemt het anders en rekent anders. Gebruik de tabel om de juiste knop te vinden, en de handleiding van je eigen toestel voor de getallen.

Twee kanttekeningen. De Vaillant-getallen komen van de Belgische site. Voor de Nederlandse gebruiksaanwijzing circuleren lagere waarden voor radiatoren, maar die konden we niet in het document zelf nalezen. Kijk bij Vaillant dus in de handleiding van jouw toestel. En bij NIBE, Nefit en Daikin noemen we alleen hoe de instelling heet: hun handleidingen konden we niet lezen, dus getallen laten we weg.

Heb je een hybride warmtepomp, dan kan de ketel een eigen instelling hebben naast die van de warmtepomp. Vraag de installateur welke lijn voor welk toestel geldt. Volgens Milieu Centraal springt de ketel bij op hele koude dagen en voor warm water. Wanneer dat gebeurt, hangt af van het merk en van de instellingen die de installateur per installatie kiest. Het verschil tussen een hybride en een volledig elektrische warmtepomp staat in hybride of all-electric.

Wanneer bel je de installateur?

Het korte antwoord: als je de lijn hoger moet zetten dan je toestel aankan, of als je niet bij de instelling kunt.

• Je huis wordt bij kou alleen warm met water boven 55 graden. Dan zijn je radiatoren of je isolatie waarschijnlijk te krap voor een volledig elektrische warmtepomp. Vaillant gebruikt precies die grens: lukt het met 55 graden of minder, dan kan een warmtepomp met de bestaande radiatoren. Hoe je dat per kamer test, staat in zijn je radiatoren geschikt voor een warmtepomp.
• Je kunt de stooklijn niet vinden of niet aanpassen. Vraag de installateur dan om de lijn samen met jou na te lopen, met je invulschema erbij. Hij stelde de eerste lijn ook in.
• Je weet niet welke regelstrategie aan staat. Bij Remeha bijvoorbeeld komt er bij de strategie “Kamer & buiten” een correctie op de binnentemperatuur bovenop de stooklijn. De installateur kan je laten zien welke strategie jouw toestel gebruikt.
• Het verbruik blijft hoog terwijl de lijn laag staat. Dan zit het probleem misschien ergens anders. Kijk ook naar zuinig gebruiken en onderhoud. Wat een warmtepomp per jaar aan stroom kost, staat in wat kost een airco of warmtepomp.

Veelgestelde vragen

Wat is een goede stooklijn voor radiatoren?

Dat verschilt per merk, omdat elk merk een eigen schaal gebruikt. Remeha noemt een voetpunt van 15 graden en een helling van 1,5 tot 1,7 voor klassieke radiatoren, en 0,4 tot 0,7 voor lagetemperatuurradiatoren of vloerverwarming. De Belgische site van Vaillant noemt voor radiatoren 1,0 tot 1,3. Die getallen zijn niet uitwisselbaar: neem de waarden van je eigen merk.

Pas ik eerst de helling of het voetpunt aan?

Eerst de helling. Remeha raadt aan het voetpunt pas te verhogen als je na een hogere helling nog steeds comfortklachten hebt, omdat een hoger voetpunt meer energie kan kosten.

Hoe lang wacht ik na een aanpassing van de stooklijn?

NIBE noemt enkele uren voordat je het effect van een wijziging merkt. Na een paar dagen heb je een eerste indruk. Een oordeel over een stap geef je beter na een week, als je dagen met ongeveer hetzelfde buitenweer naast elkaar kunt leggen.

Hoeveel nachtverlaging is goed bij een warmtepomp?

Volgens Milieu Centraal geen nachtverlaging bij vloerverwarming, een bodemwarmtepomp of een goed geïsoleerd huis met warmteterugwinning, 1 graad bij redelijke isolatie en 2 graden bij matige isolatie. Een diepe verlaging kost meer energie, omdat de warmtepomp 's ochtends hard moet werken.