Airco onderhoud: filter schoonmaken en wat de monteur doet

Maak de luchtfilters van de binnenunit zelf schoon, met de stofzuiger of in lauw water. Daikin raadt aan dat elke twee weken te doen. Houd de buitenunit vrij en schoon, en laat de installatie regelmatig nakijken door een gecertificeerd bedrijf. Een verplichte jaarlijkse lekcontrole is er voor een gewone split-airco in huis niet: daarvoor zit er te weinig koudemiddel in.

Zo zit het

• Filters doe je zelf. Stofzuigen of afspoelen, laten drogen in de schaduw, terugzetten. Vuile filters geven volgens Daikin minder koelen of verwarmen, slechtere lucht en geur.
• De buitenunit houd je vrij. Geen plantenbak, blad of schutting voor de luchtinlaat, en het condens- of smeltwater moet weg kunnen.
• De monteur komt voor de rest. Alles aan het koelcircuit is werk voor een gecertificeerde monteur. Hoe vaak: Milieu Centraal zegt “regelmatig”, zonder vast interval. Eens per jaar of twee is een redelijke maat, afhankelijk van hoeveel je de unit gebruikt.
• Lekcontrole is voor een woningsplit niet verplicht. De grens ligt bij R32 op ongeveer 7,4 kg koudemiddel. Een gewone split heeft er ongeveer 1 kg in.

Wat moet je wanneer doen?

Het korte antwoord: bij een split-airco de filters vaak, de buitenunit af en toe en een beurt eens per jaar of twee. Bij een lucht/water-warmtepomp volg je de handleiding van het toestel; bij een hybride heeft de cv-ketel een eigen ritme.

Een onafhankelijk onderhoudsschema voor lucht/water-warmtepompen hebben we niet gevonden. De rijen voor lucht/water en hybride zijn daarom bewust kort: wat er in een beurt hoort, verschilt per merk en staat in de handleiding van je toestel.

Hoe maak je de filters van een airco schoon?

Het korte antwoord: filter eruit, stofzuigen of afspoelen in lauw water met een mild middel, laten drogen in de schaduw en terugzetten. Het kost een paar minuten.

De luchtfilters zitten achter het frontpaneel van de binnenunit. Hoe dat paneel opengaat, verschilt per model en staat in je handleiding. De stappen zelf zijn bij alle wandmodellen ongeveer gelijk:

Zo doe je het

1. Zet de airco uit met de afstandsbediening.
2. Open het frontpaneel en haal de filters eruit, zoals de handleiding van je model het laat zien.
3. Maak ze schoon. Droog met de stofzuiger, of nat met een mild schoonmaakmiddel in lauw water.
4. Laat ze drogen in de schaduw, zoals Daikin aanraadt.
5. Zet ze droog terug en sluit het paneel. Heeft je unit een extra titaan-apatietfilter, spoel dat dan elke zes maanden af en vervang het na ongeveer drie jaar (zo schrijft Daikin het voor bij zijn units).

Hoe vaak? Daikin noemt het raadzaam de luchtfilters elke twee weken schoon te maken. Dat is een advies van één fabrikant voor zijn eigen units. In de handleiding van jouw toestel staat wat de fabrikant voor dat model zegt. Gebruik je de airco een paar weken per jaar, dan is het moment dat je hem weer aanzet een logisch moment voor een schoonmaakbeurt.

Wat het scheelt. Met vuile filters gaat het koelen of verwarmen volgens Daikin tekort, wordt de lucht slechter gezuiverd en kan de unit gaan ruiken. Hoeveel extra stroom een vuil filter kost: daarvoor hebben we geen onafhankelijk getal gevonden. Zie je online een percentage, vraag je dan af waar het vandaan komt. Hoe je de airco verder zuinig instelt, staat in zuinig gebruiken.

Na de winter of de zomer. Heeft de airco lang stilgestaan, zet dan op een zonnige dag een paar uur alleen de ventilatorstand aan. Daikin adviseert dat om de binnenkant van de unit te laten drogen.

Wat doe je aan de buitenunit?

Het korte antwoord: houd de ruimte rondom vrij, maak de unit af en toe schoon, en kijk of het water weg kan. De koelleidingen en de unit zelf openmaken laat je aan de monteur.

Ruimte rondom. Elke fabrikant schrijft in de installatiehandleiding voor hoeveel vrije ruimte er rond de buitenunit moet blijven, zodat hij lucht kan aanzuigen en uitblazen. Bij één Fujitsu-model (een grotere klasse dan de gewone 3,5 kW-woningsplit) is dat bijvoorbeeld 600 mm aan de voorkant en 100 mm aan de achterkant. Die ruimte moet ook na de installatie vrij blijven: zet er geen plantenbakken, fietsen of tuinmeubels voor en veeg blad weg dat zich ophoopt tegen de unit. Een nieuwe muur of een dicht scherm vlak bij de unit kan ook het geluid bij de buren veranderen, omdat harde vlakken geluid terugkaatsen; lees daarvoor waar zet je de buitenunit.

Schoonmaken. Milieu Centraal raadt aan de buitenunit regelmatig schoon te maken: dan draait hij zuiniger en stiller. Hoe je dat bij jouw model doet, staat in de handleiding. Twijfel je, laat het dan bij de onderhoudsbeurt meenemen.

Condenswater van een airco. Bij koelen haalt een airco vocht uit de lucht. Dat water loopt via een slang naar buiten of naar een afvoer. Kijk af en toe of het uiteinde vrij ligt: niet onder water en met doorlopend afschot. Zo schrijft een fabrikant het ook voor bij de installatie, met de toevoeging dat de slang bij vorst beschermd moet zijn.

Smeltwater van een lucht/water-warmtepomp. Bij vorst ontdooit de buitenunit zichzelf, en dan komt er water vrij dat weg moet kunnen. Hoe dat bij jouw unit geregeld is (bijvoorbeeld verhoogd op een stevige ondergrond met grind eronder, of met een afvoer), bepaalt de installateur bij de plaatsing. Houd die plek vrij van blad en vuil. Ligt er in de winter een ijsplaat op je terras of pad, laat de installateur dan naar de afvoer kijken.

Leidingen en beugel. Kijk of de isolatie om de koelleidingen buiten nog heel is; Milieu Centraal noemt geïsoleerde leidingen als tip voor een zuinige airco. En hangt of staat de unit op trillingdempers of een stevige beugel, houd die dan intact.

Is lekcontrole verplicht? De rekensom voor jouw unit

Het korte antwoord: voor een gewone split-airco in huis niet. De verplichte lekcontrole uit de Europese F-gasverordening begint bij 5 ton CO2-equivalent. Met R32 is dat 7,4 kg koudemiddel, en een woningsplit heeft er ongeveer 1 kg in.

De verordening rekent niet in kilo’s koudemiddel, maar in ton CO2-equivalent: hoeveel opwarming het gas zou veroorzaken als het allemaal ontsnapt, uitgedrukt in kilo’s CO2. Dat reken je uit met de GWP (global warming potential, de opwarmingskracht van een gas ten opzichte van CO2). R32, het koudemiddel in de meeste split-airco’s, heeft een GWP van 675. Eén kilo R32 telt dus als 675 kilo CO2.

Zo doe je het: de rekensom voor je eigen unit

1. Zoek op hoeveel koudemiddel erin zit. Dat staat in het datablad of de installatiehandleiding van de buitenunit, of je vraagt het de installateur. Voorbeeld: de Daikin RXM35A heeft 0,95 kg R32.
2. Vermenigvuldig met de GWP. 0,95 × 675 = 641 kg CO2-equivalent, dus 0,64 ton.
3. Vergelijk met 5 ton. 0,64 ton is ongeveer een achtste van de drempel (12,8 procent). Geen verplichte lekcontrole.

Andersom gerekend: 5.000 / 675 = 7,4 kg R32. Pas vanaf die hoeveelheid geldt de verplichting.

Zo komen zes split-airco’s van rond de 2,5 tot 3,5 kW uit, met de vulling die de fabrikant of het Eurovent-certificaat noemt:

Eigen rekenwerk: vulling × 675. De vulling is de fabrieksvulling volgens de fabrikant of Eurovent.

En bij lange leidingen? Ligt de buitenunit ver van de binnenunit, dan vult de installateur soms koudemiddel bij. Bij één Fujitsu-model is dat 20 gram per meter extra leiding. Om van 0,95 kg naar 7,4 kg te komen, zou je zo ruim 300 meter extra leiding nodig hebben. De Daikin RXM-A mag maximaal 20 meter leiding hebben. Een gewone woningsplit komt dus nooit in de buurt.

Wie zit er wel boven? Een installatie met 7,4 kg R32 of meer. Dat kan bij een grote multi-split of een grotere lucht/water-installatie spelen. Weet je het niet, vraag dan hoeveel kilo erin zit en welk koudemiddel. Vanaf de drempel tot 50 ton (bij R32 is dat 74 kg) moet een gecertificeerde monteur elke 12 maanden op lekken controleren, of elke 24 maanden als er een lekdetectiesysteem is. R290 (propaan) is geen F-gas en valt niet onder deze drempel. Wie er wel aan mag werken, staat in R32 of R290.

Zo staat het in artikel 5 van de F-gasverordening (EU) 2024/573. Heb je een grotere installatie en weet je niet waar je staat, leg de vraag dan bij je installateur neer, met de kilo’s erbij.

Veelgemaakte fout: “jaarlijks onderhoud is verplicht”

Je leest het op sites uit de koelbranche. Die teksten gaan over koelinstallaties in het algemeen en verwijzen naar de lekcontrole uit de F-gasverordening. Voor een gewone split-airco met ongeveer 1 kg koudemiddel geldt die verplichte lekcontrole niet. Regelmatig onderhoud is voor jouw woningsplit een advies, geen plicht. Een goed advies wel: een installatie die nooit wordt nagekeken, merk je pas als hij slecht koelt of verwarmt.

Bijvullen: wat mag nog?

Een bestaande R32-airco mag je blijven gebruiken, laten repareren en laten bijvullen. De verboden van 2027 en 2029 gaan over nieuwe apparaten die op de markt komen, niet over wat al aan je gevel hangt. Sinds 1 januari 2026 mag bij onderhoud van airco’s en warmtepompen geen nieuw koudemiddel met een GWP van 2.500 of hoger meer worden bijgevuld; geregenereerd of gerecycled gas mag nog tot 1 januari 2032. De grens van GWP 750 vanaf 2032 die je soms leest, geldt alleen voor vaste koelapparatuur, niet voor airco’s en warmtepompen. R32 heeft GWP 675 en valt dus nergens onder een bijvulverbod. Bijvullen is altijd werk voor een gecertificeerde monteur: daarvoor moet het koelcircuit open.

Wat doet de monteur bij een onderhoudsbeurt, en wat kost het?

Het korte antwoord: alles wat het koelcircuit raakt, plus wat jij zelf niet goed kunt. Een vaste inhoud en een onafhankelijke prijs bestaan niet; vraag het per bedrijf op en vergelijk wat erin zit.

Wie het mag doen. Werk aan het koelcircuit (openen, bijvullen, repareren) is volgens de F-gasverordening voor gecertificeerde monteurs. In Nederland is dat een persoonscertificaat A1 of A2. Voor een woningsplit met ongeveer 1 kg is A2 genoeg; dat dekt vullingen onder 3 kg. Een monteur met alleen certificaat E mag lekken controleren zonder het circuit te openen. Welk bedrijf gecertificeerd is, controleer je in het Centraal Register Techniek; hoe dat gaat, staat in een installateur kiezen.

Hoe vaak. Er is geen vaste termijn. Milieu Centraal houdt het op “regelmatig”. De brancheorganisatie NVKL noemde in 2018 jaarlijks onderhoud nodig, afhankelijk van hoe vaak je de unit gebruikt. Gebruik je de airco alleen in hittegolven, dan is eens per twee jaar verdedigbaar. Verwarm je er de hele winter mee, dan ligt jaarlijks meer voor de hand. Bij een hybride warmtepomp heeft de cv-ketel een eigen ritme: volgens Milieu Centraal is eens per twee jaar genoeg bij een moderne ketel, in overleg met de installateur.

Wat het kost. Een prijs van een onafhankelijke partij hebben we niet gevonden. De bedragen die je online ziet, komen van installateurs en offertesites. Kijk bij zo’n bedrag wat erin zit: voorrijkosten, per unit of per installatie, en of de binnenunit wordt schoongemaakt. Een onderhoudsprijs vergelijk je alleen goed als je dat weet.

Doet je installateur ook onderhoud? Milieu Centraal noemt het bij het kiezen van een installateur “geen goed teken” als een bedrijf het onderhoud niet zelf doet. Vraag het dus al bij de offerte.

Vraag je installateur

• Wat zit er precies in de onderhoudsbeurt: binnenunit en filters, buitenunit, condensafvoer, een controle op lekken?
• Is de prijs per unit of per installatie, en zijn voorrijkosten inbegrepen?
• Hoeveel kilo koudemiddel zit er in mijn installatie, en welk koudemiddel?
• Hoe vaak raad je onderhoud aan bij hoe ik de unit gebruik (alleen koelen, of ook verwarmen)?
• Stelt de fabrieksgarantie voorwaarden aan onderhoud, en krijg ik een verslag van de beurt?
• Bij een hybride: doe je de cv-ketel in dezelfde beurt mee?

Wanneer bel je eerder?

Het korte antwoord: als de unit minder doet terwijl de filters schoon zijn, of als er water komt waar het niet hoort.

• Hij koelt of verwarmt duidelijk minder, terwijl de filters schoon zijn en de buitenunit vrij staat. Dan ligt het niet aan wat jij kunt doen. Een tekort aan koudemiddel kan alleen een monteur vaststellen en bijvullen.
• Er druppelt water uit de binnenunit. Kijk eerst of de condensslang vrij ligt. Lost dat het niet op, laat de afvoer nakijken.
• Er ligt in de winter een ijsplaat onder of naast de buitenunit, op je pad of terras. Laat de installateur naar de afvoer van het smeltwater kijken.
• De unit blijft ruiken, ook na het schoonmaken van de filters en een paar uur alleen de ventilator. Laat het dan bij een beurt bekijken.
• Het verbruik van je warmtepomp is hoog terwijl alles schoon is. Kijk dan naar de instelling, niet naar het onderhoud: lees stooklijn instellen en zuinig gebruiken.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet je de filters van een airco schoonmaken?

Daikin raadt aan de luchtfilters van de binnenunit elke twee weken schoon te maken, met de stofzuiger of met water. Heeft je unit een extra titaan-apatietfilter, dan spoel je dat volgens Daikin elke zes maanden af en vervang je het ongeveer elke drie jaar. Kijk voor je eigen model in de handleiding.

Is jaarlijks onderhoud van een airco verplicht?

Voor een gewone split-airco in huis niet. De verplichte lekcontrole uit de Europese F-gasverordening begint bij 5 ton CO2-equivalent, met R32 is dat ongeveer 7,4 kg koudemiddel. Een woningsplit heeft ongeveer 1 kg. Regelmatig onderhoud blijft wel verstandig.

Vanaf hoeveel koudemiddel is een lekcontrole verplicht?

Vanaf 5 ton CO2-equivalent. Dat reken je uit met kilo koudemiddel maal GWP. Bij R32 (GWP 675) is 5 ton gelijk aan 5.000 / 675 = 7,4 kg. Een split met 0,95 kg R32 komt op 641 kg CO2-equivalent, ongeveer een achtste van de drempel.

Wat kost een onderhoudsbeurt voor een airco?

Een onafhankelijke prijs hebben we niet gevonden; de bedragen die rondgaan komen van installateurs en offertesites. Vraag een prijs op en vraag erbij wat er precies in de beurt zit, zodat je offertes kunt vergelijken.