Hoeveel kW airco heb je nodig? Drie kamers doorgerekend

Om alleen te koelen heb je voor een slaapkamer van 12 m² volgens de gangbare vuistregels 0,9 tot 1,6 kW nodig, en voor een woonkamer van 30 m² met een raam op het zuiden 2,3 tot 4,7 kW. Van de airco’s die te koop zijn, is de kleinste klasse (rond 2,5 kW) dan ruim genoeg voor de slaapkamer, en dekt de klasse rond 3,5 kW de meeste uitkomsten voor de woonkamer. Wil je ook verwarmen, kijk dan niet naar de 3,5 kW op de doos: dat getal geldt voor koelen. Voor verwarmen rekent het label bij die airco’s met 2,2 tot 2,9 kW.

Zo zit het

• We vonden geen vuistregel van een officiële instantie. De regels die je online vindt, komen van marktpartijen en geven voor dezelfde kamer uitkomsten die tot een factor twee uiteenlopen.
• Zon door het raam weegt zwaar bij koelen: in onze woonkamer is het bij één regel een kwart van het totaal.
• De maat waarmee een airco verkocht wordt (2,5 of 3,5 kW) is het koelvermogen. Voor verwarmen telt de ontwerpbelasting op het label, en die ligt lager.
• Groter is niet veiliger. Volgens fabrikant Bosch geven vuistregels voor warmteverlies meestal al een te hoog vermogen.
• Wil je met de airco verwarmen, of valt je kamer tussen twee maten in, vraag dan een warmteverliesberekening per kamer.

Welke vuistregels voor het vermogen van een airco zijn er?

Voor koelen vind je drie soorten vuistregels: een paar watt per kubieke meter, met of zonder toeslag voor zonnig glas, of een vast bereik in kW voor een kamer van een bepaalde grootte. Geen ervan is een norm. Het zijn vuistregels van vergelijkings- en offertesites.

Voor verwarmen zijn er weer andere vuistregels. Die rekenen met het warmteverlies per m² vloer, afhankelijk van het bouwjaar:

Voor een woning van rond 1970 geeft Bosch dus twee keer zoveel als ID.nl. Andere bronnen zitten daar weer tussenin. Bosch zegt zelf dat zulke vuistregels te grof zijn: ze houden geen rekening met het type woning, de grootte van de ramen of latere renovaties.

Wat geven die vuistregels voor drie echte kamers?

Voor dezelfde kamer verschillen de uitkomsten tot een factor twee. Bij de slaapkamer maakt dat weinig uit, bij de woonkamer en de zolder bepaalt de keuze van de regel welke maat airco je koopt.

We nemen een rijwoning uit 1975, later deels nageïsoleerd, met drie kamers:

• Slaapkamer van 12 m², plafond 2,6 m (31,2 m³), raam op het noorden.
• Woonkamer van 30 m², plafond 2,6 m (78 m³), met 4 m² glas op het zuiden.
• Zolder van 25 m² onder een schuin dak, gemiddeld 2 m hoog (50 m³), met een dakraam van 1 m² op het zuiden.

De plafondhoogtes en de hoeveelheid glas zijn aannames voor het voorbeeld. Meet bij je eigen kamer na: de regels per m³ veranderen mee met de hoogte.

Koelen

Zo is er gerekend: Bobex is de inhoud keer 30, 40 of 50 watt. Test-Aankoop is de inhoud keer 45 watt, plus 300 watt per m² zonnig glas. Voor de woonkamer is dat 78 × 45 = 3.510 W, plus 4 × 300 = 1.200 W, samen 4.710 W. Bij Homedeal en Slimster staat de zolder erbij omdat 25 m² binnen beide bereiken valt, al noemt Slimster de regel voor een woonkamer.

Wat opvalt:

• De woonkamer loopt van 2,3 tot 4,7 kW, een factor twee. Het glas op het zuiden is bij Test-Aankoop 1,2 kW, een kwart van het totaal. In de basisregel van Bobex telt de zon niet mee; Bobex raadt bij grote ramen op het zuiden of westen 10 tot 20 procent extra aan, en dan komt ook die regel bij slechte isolatie op 4,7 kW.
• De zolder komt bij de regels per m³ lager uit dan bij de regel per m², omdat een schuin dak de inhoud kleiner maakt. Het verschil tussen 1,5 en 3,5 kW is groter dan het verschil tussen twee maten airco.
• De slaapkamer blijft bij elke regel onder de 2 kW.

Verwarmen

Voor dezelfde rijwoning uit 1975 met de vuistregels voor warmteverlies. ID.nl bedoelt zijn getal voor het hele huis; hier passen we het per kamer toe. Volgens Bosch zijn de vuistregels ook per kamer te grof.

Ook hier een factor twee. Is het huis na 1975 goed nageïsoleerd, dan zit de werkelijkheid eerder bij de lage kolom, maar dat kan geen vuistregel je vertellen. Dat is precies de waarschuwing van Bosch: de regel ziet niet wat er later aan het huis is gedaan.

Welke maat past dan?

Leg de uitkomsten naast de airco’s die te koop zijn. In ons overzicht van dertien split-airco’s (zie verwarmen met airco) zijn er twee maten: een klasse rond 2,5 kW en een klasse rond 3,5 kW.

De slaapkamer is dus eenvoudig: de kleinste gangbare unit is ruim genoeg. Sommige series gaan nog kleiner: de Daikin FTXM-A heeft naast de 35 ook een 20- en een 25-uitvoering. Bij de woonkamer en de zolder kies je met een vuistregel eigenlijk de maat die je vooraf al in gedachten had. Wil je daar zekerheid, vooral als je ook wilt verwarmen, dan heb je een berekening nodig (zie verderop). Hoe je modellen van dezelfde maat met elkaar vergelijkt, staat in welke airco kopen.

Zo doe je het

1. Meet de vloer in m² en de gemiddelde hoogte van het plafond. Vermenigvuldig ze: dat is de inhoud in m³.
2. Reken koelen met twee regels: inhoud × 30, 40 of 50 W (bij goede, matige of slechte isolatie), en inhoud × 45 W plus 300 W per m² glas waar de zon op staat.
3. Wil je ook verwarmen, reken dan het vloeroppervlak × 40 tot 160 W, afhankelijk van bouwjaar en isolatie.
4. Noteer de laagste en de hoogste uitkomst. Dat is je bandbreedte, geen antwoord.
5. Vergelijk die bandbreedte met de ontwerpbelasting voor koelen en voor verwarmen op het datablad van het model, niet met het getal in de typenaam.

Liever niet zelf rekenen? De vermogensindicatie zet de vuistregels voor jouw kamer naast elkaar en legt de uitkomst naast de twee maten airco.

Wat betekent “3,5 kW” op het datablad?

Het koelvermogen. Bij de airco’s in ons overzicht met 25 of 35 in de typenaam komt dat getal ongeveer overeen met de ontwerpbelasting voor koelen: 2,6 en 3,3 tot 3,5 kW. Voor verwarmen staan er op het datablad twee andere getallen, en geen van beide is 3,5.

Op de productfiche staat de ontwerpbelasting: het vermogen waarmee het energielabel rekent, apart voor koelen en voor verwarmen. Het jaarverbruik op het label volgt daaruit. Bij de airco’s in ons overzicht is het jaarverbruik voor koelen de ontwerpbelasting koelen × 350 uur, gedeeld door de SEER (het seizoensrendement bij koelen), en voor verwarmen de ontwerpbelasting verwarmen × 1.400 uur, gedeeld door de SCOP (het seizoensrendement bij verwarmen). Bij de Qlima S 5232 is dat 3,5 × 350 / 7,0 = 175 kWh en 2,7 × 1.400 / 4,1 = 922 kWh, precies wat op zijn fiche staat. Die uren hebben we zelf uit vijf fiches teruggerekend; ze staan niet op het label.

Op een certificaat van Eurovent, een certificeringsinstelling voor klimaatapparatuur, staat daarnaast het nominale vermogen. Zet je die twee naast elkaar, dan zie je het verschil:

Bij koelen zijn de twee getallen gelijk. Bij verwarmen ligt het nominale vermogen 0,6 tot 1,5 kW boven de ontwerpbelasting. Een verkoper die zegt dat deze LG “4 kW verwarmt”, noemt dus het hoogste getal. Het label rekent met 2,5 kW. Hoeveel een unit op een echt koude dag levert, staat niet altijd op het datablad.

Twee airco’s met hetzelfde koelvermogen kunnen dus flink verschillen bij verwarmen: de LG en de Panasonic koelen allebei met 3,5 kW, maar de ontwerpbelasting voor verwarmen is 2,5 tegenover 2,9 kW. Wil je de airco ook gebruiken om te verwarmen, vergelijk dan op die regel. Hoe je de rest van de fiche leest, staat in SEER, SCOP en energielabel.

Waarom geeft verwarmen een ander getal dan koelen?

Omdat de vuistregels met andere dingen rekenen: bij koelen met de inhoud van de kamer en de zon door het glas, bij verwarmen met het vloeroppervlak en het bouwjaar. En omdat de airco zelf bij verwarmen met een lager vermogen rekent dan bij koelen.

Kijk naar de woonkamer uit het voorbeeld. Voor koelen telt het zuidraam bij Test-Aankoop voor 1,2 kW mee. Voor verwarmen telt dat raam in geen enkele vuistregel mee; daar gaat het om het bouwjaar, en dat geeft 2,4 of 4,8 kW. Bij de zolder werkt het andersom: het schuine dak maakt de inhoud klein, dus de regels per m³ komen bij koelen laag uit, terwijl de regels per m² voor verwarmen daar niets van merken.

Daar komt bij dat de airco zelf bij verwarmen met een lager getal rekent. In het voorbeeld past de woonkamer om te koelen bij de meeste regels in een unit uit de 3,5 kW-klasse, maar om te verwarmen alleen bij de lage uitkomst van ID.nl. Wie alleen op het koelvermogen kiest, kan in de winter dus krap zitten. Wanneer een airco als hoofdverwarming werkt, staat in huis verwarmen met airco.

Is een grotere airco niet gewoon veiliger?

Nee. Fabrikant Bosch waarschuwt dat vuistregels voor warmteverlies meestal al een te groot vermogen opleveren, en dat een te groot vermogen voor warmtepompen erger is dan voor gasketels. Een airco is ook een warmtepomp. Een maat extra “voor de zekerheid” stapelt dus overschatting op overschatting.

Er is nog een nadeel dat je op het datablad kunt zien: binnen een serie is de grotere unit op de hoogste stand vaak iets luider. Een voorbeeld, de Daikin FTXM-binnenunits:

Op de stille stand is er geen verschil. Draait de unit hard, dan wel. In een slaapkamer en bij een buitenunit dicht bij de buren telt dat, zie airco in de slaapkamer en waar zet je de buitenunit.

Twijfel je tussen twee maten, dan is “neem de grootste” dus geen antwoord. Een berekening is dat wel.

Wanneer laat je een warmteverliesberekening maken?

Als je de airco ook wilt gebruiken om te verwarmen, als je kamer tussen twee maten in valt, of als je meerdere kamers op één buitenunit wilt aansluiten. Voor een slaapkamer die je alleen koelt, is het niet nodig: daar is de kleinste unit al ruim.

• Je wilt ermee verwarmen. De vuistregels lopen hier een factor twee uiteen, Bosch noemt ze zelf te grof, en de airco rekent bij verwarmen met een lager vermogen dan bij koelen.
• Je kamer valt tussen 2,5 en 3,5 kW in. In ons voorbeeld geldt dat voor de woonkamer en de zolder. Een berekening beslist dan, de vuistregel niet.
• Een multi-split met meerdere kamers. Dan moet elke binnenunit bij zijn eigen kamer passen. Zie multi-split of losse splits.

In zijn checklist voor een warmtepomp noemt Milieu Centraal het een goed teken als een installateur een berekening of schatting van het vermogen laat zien. Staat er in je offerte alleen “3,5 kW” zonder uitleg, vraag dan hoe hij daarop uitkwam. Wat er verder in een goede offerte hoort, staat in offertes vergelijken en een installateur kiezen.

Vraag je installateur

• Hoe heb je het vermogen bepaald: met een vuistregel, of met een berekening voor deze kamer?
• Wat is de ontwerpbelasting voor koelen én voor verwarmen van dit model?
• Waarom deze maat en niet een kleiner model uit dezelfde serie?
• Hoeveel geluid maakt de binnenunit op de hoogste stand, en de buitenunit op de perceelgrens?
• Mag ik het registratienummer van het label, zodat ik de productfiche zelf kan opzoeken?

Wil je eerst weten of een airco of een andere warmtepomp beter bij je huis past, begin dan bij airco of warmtepomp.

Veelgestelde vragen

Hoeveel kW airco heb ik nodig voor een woonkamer van 30 m²?

Om te koelen geven de gangbare vuistregels voor een woonkamer van 30 m² met een plafond van 2,6 m en 4 m² glas op het zuiden 2,3 tot 4,7 kW, afhankelijk van welke regel je gebruikt. Een unit uit de 3,5 kW-klasse dekt het grootste deel van die uitkomsten. Wil je er ook mee verwarmen, laat dan het warmteverlies van de kamer berekenen.

Hoeveel kW airco heb ik nodig voor een slaapkamer?

Voor een slaapkamer van 12 m² geven de vuistregels 0,9 tot 1,6 kW om te koelen. De kleinste split-airco's in ons overzicht hebben een koelvermogen van 2,6 kW, dus de kleinste gangbare unit is ruim genoeg.

Verwarmt een airco van 3,5 kW ook met 3,5 kW?

Niet volgens het energielabel. De 3,5 kW slaat op koelen. Bij de airco's uit de 3,5 kW-klasse in ons overzicht ligt de ontwerpbelasting voor verwarmen, het verwarmingsvermogen waarmee het label rekent, tussen 2,2 en 2,9 kW.

Is het slim om een grotere airco te nemen voor de zekerheid?

Niet zonder reden. Fabrikant Bosch waarschuwt dat vuistregels voor warmteverlies meestal al een te groot vermogen opleveren, en dat dat bij warmtepompen erger is dan bij gasketels. Bij de Daikin FTXM-serie is de 35-uitvoering op de hoogste stand ook iets luider dan de 25.