Stille buitenunit: warmtepomp en airco in dB vergeleken

De buitenunits van de dertien split-airco’s die we bekeken, hebben op hun energielabel of certificaat een geluidsvermogen van 58 tot 65 dB. Zes lucht/water-warmtepompen van 4 tot 6 kW staan in het Europese register EPREL op 55 tot 59 dB, maar dat getal komt van een ander label en is niet één op één te vergelijken. Tussen de stilste en de luidste airco zit 7 dB: meer dan het verschil tussen een unit vrij in de tuin en een unit in een hoek (6 dB). Kies je een stille unit, zet je hem op een goede plek en laat je hem ‘s nachts vanzelf in een stille stand draaien, dan tellen die drie winsten bij elkaar op.

Zo zit het

• Geluidsvermogen is wat de unit uitstraalt, niet wat je hoort. Wat bij de buren aankomt, hangt ook af van de afstand en van muren rond de unit.
• Airco’s: 58 tot 65 dB buiten bij dertien split-airco’s van 2,5 en 3,5 kW. Lucht/water: 55 tot 59 dB bij zes units van 4 tot 6 kW, op een ander label.
• Een unit die 7 dB stiller is, mag 2,2 keer zo dicht bij de erfgrens staan voor hetzelfde geluid bij de buren. 10 dB meer wordt meestal ervaren als twee keer zo hard.
• Een stille nachtstand scheelt bij de voorbeelden die we vonden 3 dB(A) of meer. Gaat hij elke avond vanzelf aan, dan mag de unit overdag in de geluidsregel 5 dB meer maken.
• Voor de regel telt de LwA-max, het maximale geluidsvermogen. Dat staat niet op het label. Vraag het aan de leverancier.

Hoeveel geluid maken buitenunits van airco en warmtepomp?

Het korte antwoord: op het label 58 tot 65 dB bij de split-airco’s die we vonden, en 55 tot 59 dB bij de lucht/water-warmtepompen. Binnen elke groep scheelt het tot 7 dB per model, en dat verschil zie je niet aan het merk of de maat.

De getallen komen uit EPREL, het Europese register voor energielabels, en uit certificaten van Eurovent, een Europese certificeringsinstelling voor klimaatapparatuur. Merken staan er als voorbeeld, niet als aanbeveling. Binnen elke groep staan de units van stil naar luid.

Zo lees je de tabel:

• Het is het labelgetal, niet de LwA-max. Het label geeft het geluid bij vaste meetomstandigheden, bij een airco bij normale werking. De rekentool waarmee de installateur het geluid op de erfgrens uitrekent, gebruikt het geluidsvermogen bij het maximaal ingestelde vermogen, de LwA-max. Dat getal geeft de leverancier op. Wat het verschil tussen de twee is, staat nergens op het label.
• Airco en warmtepomp hebben elk een eigen label. EPREL zet lucht/water-warmtepompen bij de ruimteverwarmers en airco’s in een eigen groep, met andere meetregels. Dat de warmtepompen in de tabel lager uitkomen, betekent dus niet dat ze in de tuin stiller zijn.
• Kleiner is niet vanzelf stiller. De vijf airco’s van 2,5 kW zitten op 58 tot 64 dB, de acht van 3,5 kW op 60 tot 65 dB. Haier heeft modellen op 62 en op 65 dB.
• Vier van de zes warmtepompen zijn van Remeha. Voor andere merken vonden we geen registratienummer in EPREL. De rij laat zien hoe ver units uit elkaar liggen, niet wat elk merk doet. In de Elga Ace H-serie maakt de 6 kW-uitvoering 1 dB meer dan de 4 kW.
• Vermogen is bij de airco’s de klasse voor koelen, bij de warmtepompen het getal in de typenaam.

Een veelgebruikt woord in folders is “fluisterstil”. Daar staat meestal een geluiddruk bij: wat je op een bepaalde afstand meet. Daikin geeft voor de buitenunit RXM35A bijvoorbeeld een geluiddruk van 47 dB(A) bij koelen en 49 dB(A) bij verwarmen. Dat is een ander soort getal dan het geluidsvermogen in de tabel en je mag ze niet naast elkaar zetten. Hoe je een productfiche leest, staat in SEER, SCOP en energielabel. Dezelfde split-airco’s op rendement en prijs vergeleken vind je in welke airco kopen.

Wat betekenen 3, 6 en 10 dB verschil?

Het korte antwoord: een decibel is geen gewone eenheid die je kunt optellen. 3 dB meer is wat twee gelijke units samen maken, 6 dB scheelt een verdubbeling van de afstand, en 10 dB meer wordt meestal ervaren als twee keer zo hard.

Voor wie een plek zoekt, is de vertaling naar meters het handigst. Hoeveel verder weg moet de luidere unit staan om bij de buren hetzelfde geluid te geven?

De factor in de laatste kolom volgt uit de rekenregel die de rekentool van de overheid gebruikt: elke verdubbeling van de afstand scheelt 6 dB. Dat 10 dB meer meestal als twee keer zo hard wordt ervaren, schrijft het RIVM. Het RIVM zegt er ook bij dat twee keer zo veel geluid niet betekent dat mensen er twee keer zo veel last van hebben. Hoe goed je een verschil van 3 of 5 dB hoort, hebben we in geen officiële bron gevonden.

Twee gelijke units naast elkaar maken samen 3 dB meer dan één. Wil je twee kamers koelen en komen er twee buitenunits naast elkaar, reken dan met 3 dB extra.

Stiller model of betere plek: wat scheelt meer?

Het korte antwoord: ongeveer evenveel. Een model dat 7 dB stiller is, weegt op tegen de stap van een vrije plek naar een hoek (6 dB). De grootste winst haal je als je allebei doet.

Je ziet het als je uitrekent hoe ver een unit van de erfgrens moet staan om onder de 40 dB te blijven. We rekenen met de regel uit de toelichting bij de rekentool van de Rijksoverheid, inclusief de marge van 3 dB die die tool aanhoudt, zoals ook in de afstandstabel van waar zet je de buitenunit.

Reken mee: een stillere unit tegenover een betere plek

Twee units met een LwA-max van 58 en van 65 dB. Dat zijn voorbeeldgetallen, 7 dB uit elkaar zoals de stilste en de luidste airco in de tabel. Kortste afstand tot de erfgrens voor 40 dB = 10 tot de macht ((LwA-max + 3 − opstelling − 40) / 20), met 9 voor vrij, 6 tegen een muur en 3 in een hoek.

• Luide unit vrij in de tuin: (65 + 3 − 9 − 40) / 20 = 0,95, en 10 tot de macht 0,95 = 8,9 m.
• Stille unit in een hoek: (58 + 3 − 3 − 40) / 20 = 0,90, en 10 tot de macht 0,90 = 7,9 m.
• Stille unit vrij in de tuin: (58 + 3 − 9 − 40) / 20 = 0,60, en 10 tot de macht 0,60 = 4,0 m.

Uitkomst: de stille unit in een hoek komt met 7,9 m uit, de luide unit vrij in de tuin met 8,9 m. Doe je allebei, stil model en vrije plek, dan kom je van 17,8 m (luide unit in een hoek) naar 4,0 m.

Alle zes de combinaties naast elkaar:

Dit is een indicatie, geen berekening die bij de gemeente standhoudt. En hoe smaller de tuin, hoe zwaarder het model weegt. In een tussenwoning van 5 meter breed ligt de zijgrens nooit verder dan 2,5 meter weg. Daar heb je een stille unit vaak nodig, eventueel samen met een stille nachtstand, een plek op het dak van een uitbouw, een muur tussen de unit en de buren of een geluiddempende kast. Het voorbeeld van zo’n tussenwoning staat in waar zet je de buitenunit.

Wil je het voor je eigen unit en plek uitrekenen, gebruik dan de geluidsindicatie voor de erfgrens. Daar vul je ook het geluidsvermogen in de stille stand in.

Wat doet een stille nachtstand, en wat kost hij?

Het korte antwoord: de unit draait ‘s avonds en ‘s nachts langzamer en maakt dan minder geluid, bij de voorbeelden die we vonden 3 dB(A) of meer. Gaat de stand elke avond vanzelf in, dan levert hij in de geluidsregel nog eens 5 dB ruimte overdag op. Heeft je unit zo’n stand, dan kost hij geen geld, wel wat vermogen. Soms moet de installateur hem instellen. Niet elke unit heeft een stand die op vaste tijden vanzelf ingaat.

Wat de stille stand buiten scheelt, verschilt per merk:

• Daikin FTXM-A (split-airco): de Silent-knop op de afstandsbediening verlaagt het geluid van de buitenunit met 3 dB(A), en dat van de binnenunit ook.
• NIBE (lucht/water): volgens documentatie van NIBE draait de stille modus tussen 19.00 en 7.00 uur op een lager toerental en daalt het geluidsvermogen met 3 tot 8 dB(A), afhankelijk van het type. Bij de F2120-8 van 58 naar 55 dB.

Waarom de stand meer oplevert dan de decibels zelf. De geluidsregel is 40 dB op de erfgrens. Heeft de unit een afzonderlijke instelling voor de avond en nacht (19.00 tot 7.00 uur), dan wordt het geluid overdag 5 dB lager gerekend. Daardoor mag de unit overdag tot 45 dB maken, zolang hij ‘s nachts in de stille stand onder de 40 dB blijft. Hoe die regel precies werkt, staat in hoeveel dB mag een buitenunit maken.

Reken mee: dezelfde unit, met en zonder stille nachtstand

Een unit met een LwA-max van 60 dB (voorbeeldgetal), vrij in de tuin. We rekenen met de marge van 3 dB uit de rekentool.

• Zonder stille stand geldt de hele dag 40 dB: (60 + 3 − 9 − 40) / 20 = 0,70, en 10 tot de macht 0,70 = 5,0 m.
• Met een stille stand van 55 dB: overdag tegen 45 dB: (60 + 3 − 9 − 45) / 20 = 0,45, dus 2,8 m. ‘s Nachts in de stille stand tegen 40 dB: (55 + 3 − 9 − 40) / 20 = 0,45, ook 2,8 m.
• Met een stille stand die maar 3 dB scheelt (57 dB): overdag 2,8 m, maar ‘s nachts (57 + 3 − 9 − 40) / 20 = 0,55, dus 3,5 m. Dat laatste telt.

Uitkomst: met een stille stand van 5 dB mag de unit op 2,8 m staan in plaats van 5,0 m. Scheelt de stand maar 3 dB, dan wordt het 3,5 m: de nacht bepaalt dan de plek.

Drie dingen om op te letten:

• Een knop is iets anders dan een stand. De regel spreekt van een afzonderlijke instelling voor de avond- en nachtperiode. Een Silent-knop die je af en toe indrukt, telt niet zomaar mee. Vraag de installateur om een stand die elke avond om 19.00 uur vanzelf ingaat.
• Zet hem niet uit. Heeft de installateur gerekend met de stille stand en zet je die later uit, dan geldt de hele dag 40 dB. Dezelfde unit kan dan te luid zijn.
• Minder geluid is minder vermogen. NIBE schrijft dat het compressorvermogen in de stille modus wordt beperkt, en een Daikin-handleiding waarschuwt voor een lichte daling van de capaciteit. Hoeveel procent dat is, vonden we bij geen enkele fabrikant. Vraag de installateur of de unit op de koudste nachten in de stille stand je huis nog warm genoeg houdt.

Geluidskast, scherm of andere plek: wat helpt het meest?

Het korte antwoord: een andere plek en een stille nachtstand zijn de goedkoopste winst. Een geluidskast kan van een paar tot ruim 9 dB(A) schelen, maar dat verschilt sterk per kast. Reken op ruwweg duizend euro of meer, en de unit moet er genoeg lucht door kunnen halen. Een gewone schutting helpt niet.

Over de geluidskast. De Consumentenbond zette twee kasten om dezelfde Daikin-buitenunit van een split-hybride warmtepomp. Met een maatwerkkast van een andere fabrikant was het bij vollast ruim 9 dB(A) stiller. De kast van Daikin zelf, die ongeveer even duur was, scheelde duidelijk minder; Daikin geeft er zelf tot 3 dB(A) voor op. Dat is één test met één unit. Een kast werkt alleen als de unit er genoeg lucht door kan halen. Milieu Centraal schrijft dat een geluiddempende kast ongeveer 20 centimeter van de schutting moet staan. Vraag de installateur of de kast bij jouw unit past en of de fabrikant van de unit er iets over zegt.

De prijs per dB komt uit een presentatie van de branche uit 2020 en is exclusief btw. Het is een ordegrootte, geen actuele prijs. ID.nl noemde in 2023 voor een omkasting 1.200 tot 3.000 euro. Een recentere prijs van een fabrikant vonden we niet.

Veelgemaakte fout: de unit tegen een muur of in een hoek zetten “zodat hij uit het zicht is en minder opvalt”. Een muur vlak achter de unit kaatst het geluid terug en maakt het bij de buren 3 dB luider, een hoek 6 dB. Dat is bijna het hele verschil tussen de stilste en de luidste airco uit de tabel. Een dichte muur helpt alleen als hij tússen de unit en de buren staat.

Wat vraag je bij de offerte?

Het korte antwoord: vraag om getallen, niet om “fluisterstil”. De LwA-max, het geluid in de stille stand en de berekening voor jouw plek.

Vraag je installateur

• Wat is de LwA-max van deze buitenunit, en wat is het geluidsvermogen in de stille stand?
• Gaat de stille stand elke avond om 19.00 uur vanzelf in, en heb je daarmee gerekend?
• Hoeveel vermogen levert de unit nog in de stille stand, en is dat genoeg op de koudste nachten?
• Wil je met de rekentool van de overheid laten zien dat de unit op deze plek onder 40 dB blijft op de erfgrens?
• Bromt of fluit deze unit op één toon? Daarvoor komt er in de beoordeling 0 tot 6 dB bij, en die toeslag zit niet in de rekentool: de leverancier moet hem opgeven.
• Is er een stiller model in dezelfde vermogensklasse, en wat kost dat meer?

Wie al een unit heeft en klachten krijgt, of de unit van de buren hoort, vindt in last van de buitenunit van de buren wat je kunt vragen en hoe het verder gaat, van een gesprek tot de gemeente.

Veelgestelde vragen

Hoeveel dB maakt de buitenunit van een airco?

Bij de dertien split-airco's van ongeveer 2,5 en 3,5 kW die we bekeken, staat op het energielabel of het certificaat een geluidsvermogen buiten van 58 tot 65 dB. Dat is het geluid dat de unit zelf uitstraalt bij normale werking. Wat de buren horen, hangt ook af van afstand en plek, en voor de geluidsregel telt een ander getal: de LwA-max.

Hoeveel dB maakt een lucht/water-warmtepomp buiten?

Zes lucht/water-warmtepompen van 4 tot 6 kW staan in het Europese register EPREL met een geluidsvermogen buiten van 55 tot 59 dB. Dat getal hoort bij een ander energielabel dan dat van een airco, met eigen meetregels. Vergelijk dus warmtepompen met warmtepompen en airco's met airco's.

Hoeveel is 10 dB verschil?

Volgens het RIVM wordt 10 dB meer meestal ervaren als twee keer zo hard. Voor de afstand tot de erfgrens betekent het: een unit die 10 dB stiller is, mag ruim drie keer zo dichtbij staan voor hetzelfde geluid bij de buren.

Wat doet een stille nachtstand?

De unit draait 's avonds en 's nachts langzamer en maakt dan minder geluid. Bij de Daikin FTXM-A scheelt de Silent-knop buiten 3 dB(A). Gaat de stille stand elke avond vanzelf in, dan mag de unit overdag in de geluidsregel 5 dB meer maken: tot 45 dB op de erfgrens in plaats van 40. De keerzijde is dat de unit in de stille stand minder vermogen kan leveren.

Helpt een geluidskast om een buitenunit?

Ja, maar per kast verschilt het veel. Bij een test van de Consumentenbond om één Daikin-buitenunit maakte een maatwerkkast van een andere fabrikant het bij vollast ruim 9 dB(A) stiller. De kast van Daikin zelf scheelde duidelijk minder; Daikin geeft er zelf tot 3 dB(A) voor op. Reken op een bedrag van ruwweg duizend euro of meer. De kast moet de unit genoeg lucht laten aanzuigen; Milieu Centraal noemt 20 centimeter vrij van de schutting.